زائران قبور ائمه عليهم السّلام در كاظمين سخت بگيرد امام در نامه‌اى شيعيان را از رفتن به زيارت نهى نمود . « 1 » در نامه‌هايى ديگر ، امام عليه السّلام نسبت به انحرافات مذهبى ، فرقه‌ها و مدعيان دروغين تذكر مىداد كه مهم‌ترين آن‌ها نامه‌اى بود كه حكم ارتداد شلمغانى و عده‌اى از مدعيان دروغين نيابت را بيان كرد . « 2 » بخش ديگر نامه‌ها ، پاسخ به سؤالاتى بود كه شيعيان ، از طريق ارسال نامه خواستار جواب آن‌ها شده بودند . در حقيقت اين تنها راه ممكن براى شيعيان ، براى ارتباط با امام عليه السّلام تلقى مىگرديد . در شرايط خاص دوران غيبت ، كه انحرافات مذهبى و پيدايش فرقه‌هاى جديد و ظهور مدعيان دروغين و القاى شبهات از طرف مخالفان و معاندان به شدت رواج داشت ، طبيعى بود كه عالمان و انديشمندان شيعه با مشكلات اعتقادى و مسائل علمى بسيار روبرو ، و نيازمند يافتن پاسخ‌هايى متقن و محكم براى آن‌ها باشند و اين امر جز از طريق ارتباط با امام ميسر نمىشد ، لذا نامه‌هاى متعددى از سوى عالمان شيعه براى امام ارسال مىگرديد كه از طريق نائبان خاص به امام و جواب آن‌ها نيز توسط ايشان به دست صاحبانشان مىرسيد . اين نامه‌ها ، حاوى سؤالات بسيارى در ابواب مختلف اصول و فروع بودند و بخش عمده آن‌ها را سؤالات احكام و مسائل شرعى تشكيل مىدادند كه همواره موردنياز فقيهان و عموم مردم بود . از اين قبيل نامه‌ها ، مىتوان به نامهء محمد بن جعفر اسدى اشاره كرد كه خود از وكيلان امام عليه السّلام به شمار مىرفت . وى در نامه‌اى كه براى امام فرستاد ، از پاره‌اى مسائل فقهى پرسش كرده بود كه جواب آن‌ها توسط محمد بن عثمان ، نائب دوم امام ، به دست او رسيد . « 3 » از همين قبيل ، نامه اسحاق بن يعقوب است كه بخشى از سؤالات مفصل آن به احكام شرعى و

--> ( 1 ) . همان ، ص 467 . ( 2 ) . طبرسى ، الاحتجاج ، ج 2 ، ص 289 . ( 3 ) . همان‌جا .